Kto może zapłacić podatek za podatnika?
podatek zapłata

Kto może zapłacić podatek za podatnika?

zapłata podatku

Zapłata podatku - istota

Konsekwencją zapłaty podatku, w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, jest wygaśnięcie – w całości lub w części – zobowiązania podatkowego.

Zobowiązanie podatkowe wygaśnie w całości wtedy, gdy podatnik wpłaci podatek w takiej samej lub w wyższej kwocie niż wynikający z istniejącego zobowiązania podatkowego. Natomiast, jeśli podatnik wpłaci kwotę podatku mniejszą niż rzeczywista wysokość zobowiązania podatkowego, to zobowiązanie podatkowe wygaśnie w części (w pozostałym zakresie zobowiązanie będzie istnieć dalej).

Samo pojęcie zapłaty podatku nie zostało zdefiniowane w przepisach Ordynacji podatkowej. Nie budzi jednak w zasadzie wątpliwości, że pojęcie zapłaty podatku należy rozumieć jako przekazanie przez podatnika środków pieniężnych (pochodzących z jego majątku) odpowiednio na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy.

Z art. 5 Ordynacji podatkowej wynika, że zobowiązanie podatkowe ciąży na podatniku. Występuje on zatem w roli dłużnika podatkowego i odpowiada – zgodnie z art. 26 o.p. – całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki.

Przed zmianą przepisów Ordynacji podatkowej przez wiele lat dochodziło do licznych sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi na tle przepisów normujących kwestie zapłaty podatku. Często bowiem podatek nie był wpłacany bezpośrednio przez podatnika, lecz w imieniu podatnika wpłata dokonywana była przez inne osoby (np. przez członków jego rodziny). W takiej sytuacji organy podatkowe odmawiały przyjęcia wpłaty wskazując, że tylko zapłata dokonana bezpośrednio przez podatnika prowadzi do wygaśnięcia jego zobowiązania podatkowego, skutku takiego nie wywołuje natomiast wpłata dokonana przez osobę niezwiązaną z organem podatkowym stosunkiem zobowiązaniowym. Sądy administracyjne najczęściej podzielały poglądy organów podatkowych. Wskazywały, że zobowiązanie podatkowe powinno być zaspokojone z majątku podatnika, nie może być natomiast zaspokojone z majątku innej osoby.

Na szczęście ustawodawca dostrzegł jednak potrzebę unormowania kwestii zapłaty podatku przez osobę nie będącą podatnikiem. W rezultacie wprowadzone z dniem 1 stycznia 2016 r. zmiany do Ordynacji podatkowej dopuszczają możliwość zapłaty podatku przez osoby inne niż podatnik. Obecnie można wyróżnić trzy grupy podmiotów, które mogą uiszczać podatek w imieniu podatnika.

Kto może zapłacić podatek za podatnika?

Grupa I

Bez względu na kwotę zapłata podatku może nastąpić przez: małżonka podatnika, jego zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę (art. 62b § 1 pkt 1 o.p.). De facto są to osoby wchodzące w skład najbliższej rodziny podatnika, często prowadzące razem z podatnikiem wspólne gospodarstwo domowe. Względy praktyczne przemawiają zatem za tym, aby podatnik mógł skorzystać z pomocy tych osób w zakresie dokonywania płatności podatku. Oczywiście chodzi tu o dokonanie pewnej czynności faktycznej polegającej na pośredniczeniu w przekazaniu środków pieniężnych z majątku podatnika do organu podatkowego, nie zaś na sfinansowaniu podatku obciążającego inną osobę. Trzeba tylko mieć świadomość, że w rzeczywistości ustalenie faktycznych rozliczeń pomiędzy podatnikiem a osobą, o której mowa w art. 62b § 1 pkt 1 o.p. jest znacznie utrudnione. Dlatego też pozytywnie należy ocenić sformułowane przez ustawodawcę domniemanie, w myśl którego otrzymana przez organ podatkowy wpłata od osoby wymienionej art. 62b § 1 pkt 1 o.p. pochodzi ze środków podatnika – o ile jednak  treść dowodu zapłaty nie budzi wątpliwości co do przeznaczenia zapłaty na zobowiązanie podatnika.  

Grupa II

Prawo do zapłaty podatku – bez względu na kwotę – przysługuje także aktualnemu właścicielowi przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, jeżeli podatek zabezpieczony jest hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym (art. 62b § 1 pkt 2 o.p.). Dotychczas organy podatkowe odmawiały przyjmowania na poczet zaległości podatkowych podatnika wpłat pochodzących od aktualnego właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego (w przypadku zabezpieczenia podatku taką hipoteką lub zastawem), natomiast zaspokojenia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych rzeczowo dochodziły tylko na drodze postępowania egzekucyjnego. Zapłata podatku przez właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego – jeśli jednocześnie nie był on dłużnikiem podatkowym – nie była honorowana przez organy podatkowe jako niepochodząca od podatnika. Taka praktyka spotykała się już wtedy ze słuszną dezaprobatą judykatury. Niemniej jednak jednoznaczne wskazane w Ordynacji podatkowej, że zapłata podatku może nastąpić także przez aktualnego właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, jeżeli podatek zabezpieczony jest hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym, zasługuje na pozytywną ocenę.

Grupa III

Inne podmioty mogą uiścić podatek tylko w przypadku, gdy jego kwota podatku nie przekracza 1000 zł (art. 62b § 1 pkt 3 o.p.). Pojęcie innego podmiotu jest niezwykle pojemne. Może to być w zasadzie ktokolwiek. Ponadto to nie chodzi tu wyłącznie o osoby fizyczne.

Ważne jest natomiast, że w każdym ze wskazanych wyżej przypadków wpłatę uznaje się za pochodzącą ze środków podatnika, jeżeli treść dowodu zapłaty nie budzi wątpliwości co do przeznaczenia zapłaty na zobowiązanie podatnika (art. 62b § 2 o.p.). Niezbędne jest zatem precyzyjne wskazanie nie tylko danych podatnika (odpowiednio: imię i nazwisko lub nazwa, PESEL lub NIP, adres zamieszkania lub siedziby), w imieniu którego wpłacany jest podatek, ale także zidentyfikowanie samego zobowiązania (m.in. poprzez wskazanie rodzaju podatku, okresu rozliczeniowego, dokumentu – np. nr decyzji podatkowej).

Dodaj komentarz

Zamknij menu